Clichédetector

Plak een Nederlandstalig concept. Bekijk elke treffer in de context van je eigen zin.

Bekijk de treffers

Een bekende uitdrukking kan precies passen, maar soms verhult ze het detail dat je lezer nodig heeft. Plak een Nederlands concept om het te vergelijken met 20 vaste uitdrukkingen. Bij elke treffer zie je de omringende tekst en een vraag die helpt om preciezer te schrijven. Of de uitdrukking moet blijven staan, bepaal je zelf.

Zo controleer je een concept

  1. 1

    Plak een Nederlandse tekst

    Voeg de passage toe die je wilt bekijken. De detector controleert alleen de tekst die je plakt.

  2. 2

    Bekijk de resultaten

    Je ziet het aantal treffers, hoeveel verschillende uitdrukkingen zijn gevonden en een stukje tekst rond elke vindplaats.

  3. 3

    Herschrijf waar dat helpt

    Lees de hele zin en gebruik de vraag als denksteun. In een citaat, dialoog of grap kan een vertrouwde uitdrukking juist werken.

Wat de controle vindt

De detector zoekt naar 20 vaste Nederlandse uitdrukkingen. Hoofdletters maken geen verschil; tussen de woorden mag de spatiëring variëren. Woordgrenzen voorkomen dat een uitdrukking midden in een langer woord wordt gevonden. Elke vindplaats telt afzonderlijk mee, ook als dezelfde uitdrukking meermaals voorkomt. De controle begrijpt de betekenis van je zin niet en zoekt geen vervoegingen of andere formuleringen. Een andere woordvolgorde, leestekens binnen de uitdrukking of een gewijzigd woord kunnen daarom buiten de lijst vallen.

Deze voorbeelden laten zien hoe je van een bekende formulering naar een concreet detail kunt gaan. De laatste kolom is een mogelijke keuze van een schrijver; de detector vervangt zelf geen tekst.

Zin uit een concept Vraag bij het herschrijven Mogelijke preciezere zin
“De nieuwe inrichting was een schot in de roos.” Wat ging aantoonbaar beter? “Na de nieuwe inrichting vonden bezoekers de balie gemiddeld twee minuten sneller.”
“We moeten de lat hoger leggen.” Welke eis verandert? “Vanaf juni beantwoorden we elke aanvraag binnen twee werkdagen.”
“Het voorstel kwam als mosterd na de maaltijd.” Wat was al besloten? “Het voorstel kwam binnen nadat de raad het budget had vastgesteld.”
“Dit is het topje van de ijsberg.” Wat blijft buiten beeld? “De twaalf meldingen gaan alleen over de eerste vestiging; de andere vier zijn nog niet onderzocht.”
“We moeten alle zeilen bijzetten.” Wat doen jullie extra? “Dit weekend helpen drie extra monteurs bij de reparaties.”
“De nieuwe werkwijze maakt een wereld van verschil.” Wat is veranderd? “Met de nieuwe werkwijze duurt de intake twintig minuten korter.”

De volledige lijst

De detector zoekt naar deze exacte vormen: “mosterd na de maaltijd”, “een schot in de roos”, “de lat hoger leggen”, “het wiel opnieuw uitvinden”, “door de bomen het bos niet meer zien”, “de puntjes op de i zetten”, “met de deur in huis vallen”, “het topje van de ijsberg”, “de koe bij de horens vatten”, “alle zeilen bijzetten”, “de handen uit de mouwen steken”, “een frisse wind”, “van alle markten thuis”, “een wereld van verschil”, “voor elk wat wils”, “niet meer weg te denken”, “een stap in de goede richting”, “als paddenstoelen uit de grond”, “op de kaart zetten” en “het tij keren”.

Wanneer laat je een uitdrukking staan?

Een treffer is geen taal- of grammaticafout. Een spreekwoord kan in een citaat, gesprek of column precies de juiste toon zetten. Vraag je af of de lezer door de uitdrukking iets mist. Als dat zo is, noem dan de gebeurtenis, handeling of uitkomst. Lees de zin daarna opnieuw: de preciezere versie moet ook natuurlijk klinken.

De lijst bevat bewust herkenbare vaste vormen. Daardoor kan “de lat hoger gelegd” onopgemerkt blijven terwijl “de lat hoger leggen” wel wordt gevonden. Ook de in Vlaanderen gebruikelijke formulering “het warme water opnieuw uitvinden” valt buiten de vermelding “het wiel opnieuw uitvinden”. Geen treffers betekent uitsluitend dat geen van deze 20 vormen in je tekst is gevonden. Het zegt niets definitiefs over originaliteit, toon, stijl of andere clichés.

Veelgestelde vragen

Nee. De detector toont de vindplaats en geeft een vraag voor het herschrijven. In een citaat, dialoog of bewuste grap kan de uitdrukking goed passen. Kijk per zin wat je lezer eraan heeft.

Elke taalversie controleert een eigen lijst van 20 uitdrukkingen. Deze pagina zoekt naar Nederlandse vormen. De detector herkent de taal van je tekst niet automatisch en geen enkele lijst omvat alle uitdrukkingen of varianten.

De detector vergelijkt je tekst met 20 letterlijke Nederlandse vermeldingen. Hij negeert hoofdletterverschillen en laat afwijkende spaties tussen woorden toe. Woordgrenzen voorkomen treffers midden in een langer woord. Betekenis, vervoegingen en alle spelling- of leestekenvarianten worden niet herkend.

Geen van de 20 vermelde vormen is in de gecontroleerde tekst gevonden. Er kunnen nog andere clichés in staan; de detector beoordeelt de kwaliteit van je tekst niet.

De detector controleert je tekst in de browser. In de versie met twee stappen bewaart hij het concept tijdelijk in de sessieopslag van dit tabblad, zodat de resultatenpagina het kan lezen. De detector zet de tekst niet in de pagina-URL en stuurt hem niet naar de server voor analyse. Andere scripts op de site kunnen wel in je browser draaien. Lees daarom de privacyverklaring van de site voordat je vertrouwelijke tekst plakt.

Gerelateerde tools

Tool beschikbaar in andere talen